معماری پیش از تاریخ (بخش اول)

معماری پیش از تاریخ (بخش اول)  پیدایش ابتدایی ترین نیاکان ما بر روی کره ی زمین را در حدود یک میلیون سال پیش میدانند و باستان شناسان حضور انسان در کره ی زمین را از روی ابزاری که میساخته تخمین میزنند.

معماری پیش از تاریخ (بخش اول)  انسان برای جبران نقایص دستگاهای فیزیولوژیکی خود در فراهم آوردن خوراک و جان پناه به وسایلی نیاز دارد و به کمک همبستگی ظریف و دقیقی که دست و چشم از راه مغز و دستگاه عصبی وجود دارد، قادر است این وسایل را بسازد، نخستین وسایلی که از انسان ابزار ساز به دست آمده است متعلق به حدود 40000 سال قبل است. البته انسان ابتدایی همه وقت میتوانسته ابزارهایی را به کار برد، اما ساختن ابزار، کاری پیچیده تر است.

در طول تاریخ دوره ی پارینه سنگی یعنی حدود 20000 سال پیش است که با نخستین آثار هنری انسان ابتدایی روبه رو میشویم و شگفت انگیز اینجاست، که آثار فوق در همان حالتی که هستند ظرافت و استحکامی دارند که از تازه کاری ناشیانه به دور است. انسان های ادوار کهن پیش از رسیدن به مراحل تکوین فرهنگی و زندگی یکجا نشینی از طریق شکار حیوانات ارتزاق می نمودند و با شروع فصل سرما به درون غارها پناه میبردند. یافته های درون غارها، وضعیت این دوره از زندگی آنها را مشخص میکند. برای آشنایی بیشتر با این گونه آثار هنری به بررسی و چگونگی نقاشی های غارهای آلتامیرا در اسپانیا و لاسکوا در فرانسه می پردازیم:

آلتامیرا: در سال 1879 میلادی فردی اسپانیایی و علاقه مند به آثار تاریخی، به هنگام جستجو در غار مقداری استخوان های تراشیده و سنگ های چخماق و آثار ابتدایی کشف کرد. پس از ورود به غار بر روی دیوارهای داخل غار نقوشی را که پشم هیچ انسان متمدنی تا آن زمان با آن آشنا نشده بود، مشاهده کرد. به این ترتیب اولین انسان متمدن، قدیمی ترین آثار نقاشی مربوط به ده تا پانزده هزار سال قبل از میلاد را کشف کرد.

لاسکوا: در سال 1941 میلادی در غار لاسکوای فرانسه، به طور اتفاقی آثاری پیدا شد، که بعدها یکی از با ارزش ترین آثار هنری پیش از تاریخ را لقب گرفت. در اعماق این غار، به طور تقریبی 40000 پاکه مجرای غبور آب زیرزمینی و محل سکونت مردم غار نشین بوده است، شکارچیان نقاش آن زمان، بر روی دیوار، تصاویر حیواناتی چون ماموت، گاو وحشی، آهو، اسب، گرگ نقاشی کرده بودند. به نظر میرسد در اعماق تاریک این غار، انسان پیش از تاریخ برای روشنایی از چراغ سنگی که سوخت آن چربی بوده، استفاده کرده باشد. در هر صورت نقاش غار تکه های گل اخرای قرمز یا زرد را به دیوارها پاشیده و یا آنها را با چربی مخلوط نموده و به کار میبرده است، و از تکه استخوانی که ممکن است به جای قلم مو یا از چوب بلندتری، برای نقاشی سطوح بالاتر استفاده کرده باشد. این آثار هنری شگفت انگیز ممکن است، با وسایل این چنین ابتدایی خلق شده باشند.

سبکی که نقاشی پیش از تاریخ برای نشان دادن حیوانات به کار برده است، بسیار طبیعی است، زیرا حیوانات را با شکل و حرکتی نشان داده که طبعا آنچنان بوده است.این مساله نشانگر این واقعیت است، که انسان غارنشین دارای حافظه خارق العاده ای بوده و حیوانات را به طور بسیار دقیق مورد مطالعه قرار داده است. تا آنجا که توانسته تصاویر حیوانات را بر اساس مشاهدات قبلی خود در داخل غار با چنان دقت بر دیوار رسم نماید که با دوربین های عکاسی امروزی قابل رقابت است.هنرمند پیش از تاریخ در انتخاب موضوع و سوژه نقاشی، دقت و سلیقه مخصوص به خود را داشته است. او آنچه را که مشاهده کرده است بر روی دیوار ترسیم کرده است. شکارچی هنرمند از وضع طبیعی دیوارها استفاده های شایانی کرده، و موضوعات نقاشی خود را منطبق با پستی و بلندی روی دیوارها به وجود آورده است، به طوریکه اشکال خلق شده، اکثرا با برجستگی های دیوار انطباق کامل دارند.

بسیاری از این نقاشی ها در مدخل غار که روشنایی در آن موجود بوده کشیده نشده اند بلکه در قسمت های عقبی غار ترسیم شده اند، این عمل حکایت آن دارند که این نقاشی ها جنبه تزئینی نداشته اند. به نظر می رسد علت ترسیم این تصاویر این بوده است که نخست بتوانند حیوان را برای همیشه در اختیار خود داشته باشند برای نمونه در بدن برخی از حیوانات نیز نیزه و تیر ترسیم شده و یا حتی ممکن است، بعد از کشیدن تصویر به طرف آن نیزه و تیر هم پرتاب نموده باشند. دوم افراد هم زیست در شکل دسته جمعی بر جانورانی که غذای اصلیشان را تامین میکرد چیره شوند، سوم اینکه، می خواستند با مکرر ساختن تصاویر جانوران بر صخره ها تعداد آنها را بیشتر و نسلشان را باورتر کنند.

در هر صورت پس از فراغت نقاشی به دنبال شکار حیوان واقعی میرفتند و این خود میرساند که کشیدن نقاشی و بالاتر از آن خود نقاشی تا چه اندازه مورد نیاز و احتیاج مردم غارنشین بوده و حتی شاید او را شخص منحصر به فرد دانسته و مطالب مهم حیاتی چون شکار را، مربوط به او در گرو آثاراش میدانسته اند.

هرچند زیباترین آثار انسان غارنشین، نقاشی ها و تصاویر روی دیوار غارهاست، اما آثار دیگری چون نقش برجسته و مجسمه کشف شده که از سنگ و استخوان بوده و تصاویر حیوانات را بر روی آن کنده و یا از آنها مجسمه انسان را ساخته اند. آنچه که انسان این دوره در غارها از خود به جای گذاشته مربوط به دوره دیرینه سنگی است. تقسیم قراردادی زمان پیش از تمدن بشر، تحت عنوان، دیرینه سنگی، میان سنگی و نو سنگی بر اساس تکامل ابزارهای سنگی و نحوه استفاده از آنها است که زمان و طول مدت این دوره ها در بین مناطق مختلف جهان متفاوت است، ولی آنچه مسلم است، دوره دیرینه سنگی در بین النهرین از قدمت بیشتری برخوردار است و طبیعتا شروع دوره های دیگر نیز در این منطقه بی النهرین، زودتر از سایر نقاطی است، که فرهنگ اولیه را در خود پذیرا شدند.

ادامه مطلب…

دیدگاه خود را بنویسید

ایمیل شما منتشر نخواهد شد. موارد ضروری ستاره زده شده اند *